Barajlar dolarken asıl kriz yerin altında yaşanıyor. Türkiye'nin içme suyu şebekelerindeki kayıp-kaçak oranları, kuraklık senaryolarından daha büyük bir tehdit oluşturuyor.
Yağışlı geçen kış ayları ve son bahar, büyükşehirlerin barajlarındaki doluluk oranlarını yüz güldüren seviyelere taşıdı. Kamuoyu, İzmir ve Bursa gibi kentlerde barajların rahatlamasıyla derin bir nefes alırken, su yönetiminin karanlıkta kalan yüzü ilk kez bu kadar sert bir biçimde gün yüzüne çıkıyor. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) belediye su istatistiklerine göre, ülke genelinde içme suyu şebekelerine verilen suyun ortalama %35'i kullanıcıya ulaşmadan toprağın altında kayboluyor.
Baraj Değil, Boru Hattı Krizi
Kastamonu gibi Anadolu kentlerinde yaşanan lokal su kesintilerinin ardındaki asıl sebep, sanılanın aksine kaynak yetersizliği değil; içme suyu hatlarındaki patlaklar ve fiziki sızıntılar. Belediyelerin mali verileri, kaybolan bu suyun yıllık ekonomik karşılığının milyarlarca lirayı bulduğunu gösteriyor. Uzmanlar, barajlardaki doluluk tartışmalarının popülist bir rahatlama yarattığını, ancak asıl sessiz felaketin kentlerin altındaki eskimiş altyapıda yaşandığını belirtiyor. Özellikle 30 yaşın üzerindeki asbestli veya pik boruların bulunduğu ilçelerde, basınç yönetimi yapılamadığı için içme suyu doğrudan kanalizasyona karışıyor.
Sanayinin Gizli Susuzluğu ve Enerji Açmazı
Bursa'da geleceğe dair kurgulanan kötü senaryoların merkezinde de bu altyapı çürümesi yatıyor. Organize sanayi bölgelerinin yoğun su talebi, içme suyu hatlarındaki kayıplarla birleştiğinde, yeraltı su seviyelerinde geri dönülemez düşüşlere yol açıyor. Enerji maliyetleri de işin içine girince tablo ağırlaşıyor; belediyeler, kaybolan suyu tekrar basmak için yüksek elektrik faturaları ödüyor. Bu durum, suyun sadece bir doğal kaynak değil, aynı zamanda bir enerji tuzağı olduğunu kanıtlıyor. İzmir'de barajların rahatlamasına rağmen bazı yüksek rakımlı semtlerde sürdürülemez basınç sorunu nedeniyle suyun musluklara ulaşmaması, sorunun yalnızca yağışla çözülemeyeceğinin en net göstergesi.